«ازم می پرسند که این فیلم را توضیح بدهید، یا در مورد این قسمت چه آنالیزی دادید، به، سینما و تاتر توضیح ندارد که. بروید بنشینید بخندید، گریه کنید، هوار بکشید. مثل هواپیما نیست که اولش بگویند کمربند ببندید و صندلی را صاف کنید. راحتتون کنم برید هر غلطی خواستید بکنید.»
یک - امروز صبح یک منتقد سینما آورده بودند برنامه «چای یا قهوه»، یک جا یک تکه از کن چندین سال پیش نشان داد که یارو این را گفت. دو - اگر فرانسه بلدید جمله ی آخر این بود : دمرده وو.
اگر فیلم را دوست دارید و کارگردان را، خلقتان را با خواندن این مطلب تنگ نکنید.
دی شب بالاخره بعد از مدت طولانی انتظار و ولع از به دست آوردن فیلم و بعد خودداری احمقانه چندماهه فیلم را دیدم. نمی دانم چرا این قدر از قبل مجذوب فیلم بوده ام. به خاطر اسمش شاید و لابد به خاطر سوسن تسلیمی. شروع فیلم مثل باقی فیلم های ایرانی طولانی و اضافه بود. دیالوگ های مهوع در اتاق صدا گذاری و بعد کاراگاه بازی جناب مدبر دیگر داشت کلافه ام می کرد. «چرا باید پیکان قرمز برات آشنا باشه؟» هربار که دوربین روی صورت کیان می آمد یک بار عینکش را برمی داشت و می گذاشت. خلاصه همین طور از اشتیاقم کم شد و به تحملم زیاد کردم. رفتارهای بی معنی مدبر و تغییرهای پشت سرهمش از مرد ایرانی به جنتلمن اروپایی ادامه داشت تا ملاقات عتیقه فروش که اوج بروز رفتار بود. اصولا بازی داریوش فرهنگ که پدیده بود، به خصوص وقتی زن عتیقه فروش را دید «من شما را قبلا جایی دیده ام» عجیب است که وقتی شخصیت پردازی و بازی کیان قرار است انتزاعی و بیش از اندازه باشد، در تضاد، باقی اتفاقات فیلم هیچ کدام معمولی و باورپذیر نیستند: شماره ماشین که به خاطر ماشین جلویی دیده نمی شود از توی اضافات فیلم درمی آید، یک روزه از روی شماره آدرس و تلفن صاحبش پیدا می شود، آقای عتیقه فروش خبره با آن انبار پر از شمشیر نادر و چی و چی پیکان قرمز سوار است، سوژه ی مصاحبه با عتیقه فروش امروز به فردا ردیف می شود و گروه با تجهیزات می آیند و چه و چه. از مانتوی صد تومانی و آن مانتو فروش آریستوکرات هم بگذریم.
قسمت کشف الاسرار فیلم که دو سوسن تسلیمی هم را می بینند در انتزاع کامل و رفتار غیر انسان معمولی اتفاق می افتد. قطع های بی نهایت بعد بین تسلیمی و گروه فیلم برداری، و به خصوص آن قسمت بازکشت به مادر که بیش از حد طولانی و غیرباور است. چه چپاندن بی مزه سگ که سروقت نوزاد می رود و به همین خاطر است که کیان از سگ می ترسد، یا مادر که مثل گلادیاتور کیلومترها دنبال کالسکه کشیده می شود و بعد که دستهایش ول شد قبراق بلند می شود و می ایستد. و البته ویدا هم خواهری را یادش می آید که غیب شده بود (من بنا را به دوقلو بودن گذاشته بودم، که لزوما درست نیست). اسم فیلم، نه تنها ربطی به فیلم ندارد، کاری می کند که سرخوردگی مخاطب تکمیل شود: بعد از این همه ماجرا و بالاخره پیداکردن خواهر و زندگی گذشته و رسیدن به آرامش، موقعی که داریم می رویم و خواهر می گوید از خودتون تلفن و نشانی بدید، آقای وجدانی به ش می گوید «باشه یه وقت دیگه»
پس این فیلم غیر از یادآوری زندگی دوگانه ورونیکا و سرگیجه و آیینه و مقدار انبوهی دیالوگ مزخرف چه دارد؟ تنها دلمان به دیدن بازی سوسن تسلیمی خوش بود که از فیلم و از کادر فیلم هم سر بود و بعید نمی دانم مرامی فیلم را بازی کرده بود. سال ۶۶ که فیلم به جشنواره رفت برای موسیقی اعصاب خوردکن و تدوین بی خود و صدابرداری و فیلم برداری عهد دقیانوسش کاندیدا شد و برای فیلم برداری (لابد به خاطر استمرار در صورت بازیگر در وسط صفحه) لوح زرین گرفت. هیچ کس سوسن تسلیمی را ندیده بود لابد.
امروز جشنوارهی کن شروع شد، به قولی معتبرترین جشنوارهی سینمایی دنیا. پارسال همین موقع آنجا بودیم و آن ساحل آرام و زیبا را که آرامشش بهخاطر جشنواره از دسترفته بود میگشتیم. غیر از این چارهای نبود؛ هیچجا بدون کارت راهمان نمیدادند و کارت هم مال اهالی سینما بود، نه توریستهای علاف. توضیح آن آقای راهنما یادم میآید که «این جشنواره یک برنامهی خصوصی است و برنامهریزیش کار خودشان است. ما اینجا میزبان و نظم دهندهایم، فقط همین.» راهنماییمان کرد که جاهای دیدنی شهر را ببینیم و سری به جزیرهی کوچک نزدیکش بزنیم. همان جزیرهای که تنتن برای پیداکردن باند اسکناس جعلکن آنجا میرود (جزیرهی سیاه.) تنها شانسمان دیدن راز داوینچی بود در فضای باز ساحل، که ده شب شروع میشد. ترجیح دادیم زودتر برگردیم و شهر دیگری را ببینیم.
جشنوارهی امسال انگار نسبتا مهیج است و ایرانیهایی هم دستشان درکار است (+). به هر حال فیلمها از امروز همزمان با کن در همهی شهرها اکران میشوند و فصلی سخت بر جیب ما خواهد گذشت. و آخر این که شوخیای که مستر بین در فیلم آخرش با جشنواره کن کرده را بسیار دوستداشتم. اصولا این آقا نه فقط در این فیلم ، بلکه در این یکی هم خوب از خجالت فرانسویها در آمده است. دستش درد نکند.
پیش پایت را ببین بچههای ازیادرفته دستت را بهشان بده برای رفتن سمت فرداهای دیگر
احساس کن موج امید را، تب و تاب زندگی را حس پیروزی و افتخار را در دل شب
بچگیهای شاد و شیرین چهقدر زود از یادرفت و پاک شد [ببین] نوری ته جاده میدرخشد طلایی بیانتها
احساس کن موج امید را، تب و تاب زندگی را حس پیروزی و افتخار را در دل شب
فیلمهایی اوایل انقلاب ساخته میشد بدون هنرپیشهی معروف، بدون داستان عشقی مبتذل، بدون شکایت و سخنرانی رو به دوربین، و بدون گزیدن بیپرده و بهقولی غیرهنرمندانه. بیشتر این فیلمها بازیگر اصلیشان یک یا چندبچه اند، با همان دنیای شیرین و واقعیشان، و در حاشیه آدمبزرگی در نقش معلم، پدر یا مادر و غیره. بیشتر این فیلمها را میگویم، تکخوان، باشو، خانهی دوست کجاست، پدر، و این اواخر هم رنگ خدا، مادر، کیسهبرنج و بچههای آسمان. اینها را گفتم که چه؟ یک فیلم فرانسوی هست به نام les Choristes یا گروه کر که همین حال و هوای آشنا و دوستداشتنی را دارد و البته خوش ساختیای که از سینمای فرانسه انتظار میرود.
آهنگش را گذاشتم اینجا. شعرش به فرانسه اینجا ست و متن بالا ترجمهی نهچندان معتبر خودم। اگر اینترنتان یاری میکند در یوتیوب با اسم فیلم بگردید، خبرهایی هست.